Chú ý! Những dấu hiệu trẻ tăng động giảm chú ý ở trẻ, bố mẹ nên biết

Hiếu động là đặc điểm chung của trẻ em, giúp trẻ khám phá thế giới xung quanh và phát triển thể chất. Tuy nhiên, nếu con bạn có những biểu hiện hiếu động vượt quá mức bình thường, ảnh hưởng đến học tập và sinh hoạt, đây có thể là dấu hiệu của chứng tăng động giảm chú ý.

Vậy làm thế nào để nhận biết con mình đang bị tăng động? Cùng TT Tâm Đức đi tìm hiểu về những dấu hiệu trẻ tăng động để can thiệp kịp thời, điều trị hiệu quả nhé!

1. Tăng động là gì?

1.1 Khái niệm tăng động giảm chú ý

Rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) là một rối loạn phát triển thần kinh được đặc trưng bởi ba triệu chứng chính: giảm khả năng tập trung chú ý, hiếu động thái quá và hành vi hấp tấp, bốc đồng. ADHD được coi là một rối loạn phát triển thần kinh, nghĩa là một tình trạng về thần kinh xuất hiện sớm trong thời thơ ấu, thường trước khi bắt đầu đi học, và gây suy giảm sự phát triển của các chức năng cá nhân, xã hội, học tập và/hoặc nghề nghiệp.

Rối loạn tăng động giảm chú ý (Attention deficit hyperactivity disorder - ADHD)

1.2 Nguyên nhân trẻ bị tăng động

Các nghiên cứu cho đến nay, chỉ ra rằng ADHD có thể do một số nguyên nhân gây ra như:

Về mặt giải phẫu não và chức năng

Các phần não kiểm soát sự chú ý hoạt động kém và mức độ hoạt động có thể liên quan đến chứng tăng động giảm chú ý. Các nghiên cứu cho thấy rằng một số phần của não bộ có xu hướng nhỏ hơn một chút hoặc mất nhiều thời gian hơn để trưởng thành ở trẻ bị ADHD.

Tuy nhiên nó không có nghĩa là trẻ bị ADHD kém thông minh. Điều này có nghĩa là các bộ phận trong não của chúng cần nhiều thời gian hơn để phát triển. Độ trễ này xảy ra bên trong các bộ phận của hệ thống tự quản lý của não bộ. Bao gồm các cấu trúc đóng vai trò chính trong việc kiểm soát cảm xúc và trí nhớ công việc. Các cấu trúc của não bộ cần phối hợp với nhau để thực hiện những công việc như chuyển trọng tâm, đọc hoặc viết. Các phần khác nhau của não bộ được kết nối với nhau bằng mạng lưới các tế bào não. Một số mạng lưới các tế bào thần kinh mất nhiều thời gian hơn để phát triển hoặc kém hiệu quả hơn ở trẻ ADHD.

Gen và di truyền

ADHD có tính di truyền. Các nghiên cứu chỉ ra rằng khi một đứa trẻ bị ADHD có tới 25% có bố hoặc mẹ bị ADHD. Cũng có khả năng là một thành viên thân thiết khác trong gia đình, chẳng hạn như anh chị em ruột, cũng sẽ mắc chứng ADHD.

Chấn thương

Trong một số trường chứng tăng động giảm chú ý được gây ra bởi một chấn thương đầu nghiêm trọng.

Sinh non

Các nghiên cứu gần đây cũng cho thấy trẻ sinh non cũng có nguy cơ mắc chứng ADHD.

Một số nguyên nhân khác

Trong thời gian mang thai, người mẹ phơi nhiễm nicotin do thuốc lá hoặc thường xuyên sử dụng rượu, bia cũng có nguy cơ sinh con mắc chứng ADHD.

Trong một số ít trường hợp, chất độc trong môi trường cũng tăng nguy cơ dẫn đến chứng ADHD. Ví dụ: cơ thể bị nhiễm chì cũng ảnh hưởng đến sự phát triển và hành vi của trẻ.

Ngoài ra, không có bằng chứng cho thấy ADHD có nguyên nhân do: ăn quá nhiều đường, phụ gia thực phẩm, dị ứng hoặc do tiêm ngừa.

2. Các dấu hiệu trẻ tăng động giảm chú ý bố mẹ nên biết

Ở trẻ em hoặc trẻ mới biết đi mắc chứng ADHD, các dấu hiệu trẻ tăng động có thể nhận biết là:

Khó tập trung và các hoạt động ở lớp học, ở nhà và rất dễ bị phân tâm
Thời gian chú ý rất thấp trong khi chơi hoặc làm bài tập
Bồn chồn, hay vặn vẹo và rất hiếm khi thấy trẻ ngồi yên một chỗ
Di chuyển liên tục và thường xuyên chạy xung quanh
Tham gia và các hoạt động ồn ào hoặc gây rối
Nói quá nhiều và thường xuyên ngắt lời người khác

Các nghiên cứu cho thấy ADHD có thể ảnh hưởng đến mọi người ở mọi lứa tuổi khác nhau, nhưng ADHD xuất hiện ở nam nhiều gấp bốn lần so với nữ giới.

Lưu ý rằng các dấu hiệu trẻ tăng động trên rất dễ nhầm lẫn với những trẻ có tính cách hiếu động. Để chẩn đoán chính xác, bố mẹ nên cho bé thăm khám bởi chuyên gia tâm lý để xác định chính xác trẻ có mắc ADHD hay không.

Các dấu hiệu trẻ tăng động giảm chú ý bố mẹ nên biết

3. Cách xử trí khi trẻ mắc chứng tăng động giảm chú ý

Nếu không được điều trị/hỗ trợ, ADHD có thể khiến trẻ gặp khó khăn trong học tập hoặc trong hoạt động bình thường ở gia đình hoặc thậm chí trong các mối quan hệ của trẻ. Từ đó ảnh hưởng đến kết quả học tập, các mối quan hệ và chất lượng cuộc sống của trẻ sau này.

Nếu bố mẹ/thầy cô phát hiện con/học sinh của mình có các dấu hiệu trẻ tăng động, hãy đưa con đến khoa tâm lý bệnh viện Nhi hoặc các nhà chuyên môn để được tham vấn và bắt đầu quá trình điều trị.

Nếu con/học sinh của bố mẹ/thầy cô được chẩn đoán mắc chứng ADHD, bố mẹ/thầy cô có thể lựa chọn các dịch vụ sau đây để hỗ trợ trẻ:

3.1 Trị liệu hành vi

Đây là một trong những phương pháp trị liệu có lợi nhất cho trẻ mắc chứng ADHD. Vì nó giúp xác định những suy nghĩ, cảm xúc và hành vi có tác động nhiều nhất ở trẻ.

Ở trẻ nhỏ mắc chứng ADHD, các liệu pháp hành vi tập trung vào đào tạo cha mẹ, quản lý lớp học, tác động từ bạn bè là hiệu quả nhất.
Với thanh thiếu niên và người lớn mắc ADHD, liệu pháp hành vi nhận thức (cognitive behavioral therapy - CBT) cũng mang lại hiệu quả tích cực.

3.2 Sử dụng thuốc

Thuốc có thể được sử dụng đơn lẻ hoặc kết hợp với liệu pháp hành vi để giảm các triệu chứng của ADHD. Theo các nghiên cứu, thuốc kích thích tâm thần là thuốc làm tăng hoạt động của hệ thần kinh trung ương. Các loại thuốc không kích thích khác bao gồm một số loại như: thuốc chống trầm cảm, chống loạn thần và thuốc ổn định tâm trạng. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc chỉ thực hiện khi có chỉ định của bác sĩ.

Cách xử trí khi trẻ mắc chứng tăng động giảm chú ý

3.3 Thay đổi lối sống

Thay đổi lối sống với trẻ mắc chứng ADHD liên quan đến các chiến lược có thể giúp trẻ khắc phục tình trạng thiếu tập trung, hiếu động thái quá hoặc bốc đồng do ADHD gây ra. Sau đây là một số biện pháp hữu ích:

Huấn luyện các kỹ năng học tập để thích nghi với môi trường học đường
Hình thành ý thức tổ chức kỷ luật
Thực hiện các chiến lược quản lý thời gian.

Cha mẹ đừng quá lo lắng khi phát hiện những dấu hiệu trẻ tăng động ở thời gian đầu. Khi nghi ngờ trẻ bị rối loạn giảm chú ý, bố mẹ nên tham khảo những bác sĩ hoặc đưa đến các cơ sở chuyên khoa để được thăm khám và chữa trị kịp thời.

4. Kết luận

Phát hiện sớm thông qua các dấu hiệu trẻ tăng động sẽ giúp quá trình điều trị dễ dàng và hiệu quả hơn. Đừng để tăng động giảm chú ý ảnh hưởng đến sự phát triển và tương lai sau này của trẻ. Hãy yêu thương và quan tâm đúng mực, cùng con đồng hành trên mỗi chặng đường đời cha mẹ nhé!